Priz nasıl değiştirilir
Priz değiştirmek, doğru yapıldığında basittir ama elektrikte hata payı çok düşüktür. Bu yüzden işe başlamadan önce en önemli adım elektriği tamamen kesmektir. Evinizde priz hangi sigortaya bağlıysa o sigortayı kapatın.
Emin olmak için sadece ana şalteri kapatmakla yetinmeyin; prizin gerçekten enerjisiz olduğundan bir kontrol kalemiyle veya mümkünse iki kutuplu bir voltaj test cihazıyla kontrol edin. Kontrol sırasında prizin iki deliğinde ve toprak hattında elektrik olmadığını görmeden hiçbir kabloya dokunmayın.
Elektrik kesildikten sonra prizin kapağını ve çerçevesini sökün, ardından prizi kasaya tutan vidaları gevşetip priz mekanizmasını duvardan yavaşça dışarı alın. Kablolara yük bindirmeden çekin; eski tesisatta kablolar kısa olabilir. Kabloların bağlı olduğu klemensleri görmeden önce bağlantı düzenini zihninize not edin. Genelde üç hat vardır: faz (L), nötr (N) ve toprak (⏚). Türkiye’de yaygın renklerde faz çoğunlukla kahverengi/siyah/gri, nötr mavi, toprak sarı-yeşildir; ancak özellikle eski veya hatalı tesisatta renklere güvenerek işlem yapmak doğru değildir. Bu yüzden en güvenlisi, sökmeden önce hangi kablonun hangi klemense girdiğini görsel olarak takip etmektir.
Kabloları sökmeye geçmeden önce bağlantı noktalarında yanık, erime, kararma ya da gevşeklik olup olmadığına bakın. Böyle bir durum varsa, sadece prizi değiştirmek sorunu çözmeyebilir; bağlantının sağlamlaştırılması ve gerekirse kablo uçlarının yeniden hazırlanması gerekir. Kabloları klemenslerden çıkarın. Eğer kablo ucu ezilmiş, kararmış veya çok yıpranmışsa, enerjinin kapalı olduğundan tekrar emin olduktan sonra kablonun ucu uygun şekilde yeniden sıyrılıp temiz bakır yüzey elde edilmelidir. Kablo soyma işlemi kabloyu zedelemeden yapılmalı; bakır teller kesilmemeli ve dışarıda gereğinden fazla bakır açıkta bırakılmamalıdır.
Yeni prizi takarken, kabloları doğru klemenslere bağlayın: faz L’ye, nötr N’ye, toprak ise toprak sembolü olan klemense. Vidaları sıkarken “sağlam ama kabloyu ezmeyecek” kadar sıkılık hedeflenir; gevşek bağlantı ısınma ve kıvılcım riskini artırır. Eğer prizde iki klemense aynı hatta giren iki kablo görüyorsanız bu, hattın başka bir noktaya devam ettiğini gösterebilir; mevcut düzeni bozmadan, hangi kablo nereye gidiyorsa aynı şekilde yeni prize aktarın. Toprak hattı yoksa, topraklı priz taksanız bile toprak klemensine “boşta kalan bir kablo” uydurmak ya da nötrden köprü atmak tehlikelidir ve yapılmamalıdır.
Bağlantılar tamamlandıktan sonra kabloları kasa içinde düzgünce toplayıp prizi duvara oturtun. Prizi kasaya sabitleyin; mekanizma duvarda eğri kalırsa kapak düzgün oturmaz ve zamanla gevşeyebilir. Son olarak çerçeve ve kapağı takın. Sigortayı açıp prizi test edin. Prizde kıvılcım, yanık kokusu, anormal ısınma, gevşeklik ya da sigorta atması gibi bir belirti olursa hemen sigortayı kapatın ve bağlantıları tekrar kontrol edin; sorun devam ediyorsa elektrikçiden destek alın.
Özetle, prizi değiştirmenin kritik noktaları elektriği kesin olarak kesmek, enerjisiz olduğunu doğrulamak, kabloları doğru uçlara (L-N-toprak) sağlam bağlamak ve gevşek/yanık bağlantı bırakmamaktır. Bu adımlardan herhangi birinde emin değilseniz en güvenlisi işi bir uzmana yaptırmaktır.